InterviewVoortgang

Landschapskunstenaar Manfred van der Wal

De humor spat van zijn gezicht

Altijd in voor een geintje. Maar uiterstserieus als het over zijn vak gaat. We hebben het over de Rotterdamse tuinarchitect Manfred van der Wal. Hij tekende voor heel wat bijzondere tuinen van even bijzondere Rotterdammers. Had een belangrijk aandeel in het groen van Golfcentrum Rotterdam en is nu een van de drijvende krachten achter de realisatie van Golfpark Rotterdam. “Een enorm uitdagend, maar fantastisch project”, noemt hij het zelf. “Een golfbaan die door de unieke omstandigheden veel geduld vraagt, maar die iedereen versteld zal doen staan. Zeker als in de komende jaren zichtbaar wordt wat wij aan het realiseren zijn.”

Manfred is autodidact tuinarchitect, met een ongelofelijke kennis van alles wat groeit en bloeit. Hij legde in Hillegersberg parkachtige tuinen aan voor Rotterdammers als Michel Perridon en Rob van der Valk. Legde driemaal de tuin aan van Jaap van Zweden, omdat die nogal eens verhuisde. Tekende voor de magnifieke tuin van de Rotterdamse sleper Ton Kooren en is terecht trots op alles wat hij neerzette. Hij was jarenlang de man achter al het groen van Golfcentrum Rotterdam, in de tijd dat het GCR nog het trotse eigendom van John Scholte was.

[pullquote align=”right”]”
‘GPR is een enorm uitdagend, maar fantastisch project’
“[/pullquote]

Voor diezelfde John Scholte is hij nu de onmisbare rechterhand voor de aanleg van Golfpark Rotterdam. De man die zorgt dat de door Bruno Steensels getekende golfbaan vorm krijgt. En die er met hart en ziel garant voor staat dat de invulling van de natuur op Golfpark Rotterdam aansluit bij de wensen van de perfectionist Scholte. Voor iedere vracht grond die het terrein in Overschie op wordt gereden, heeft Manfred de bestemming in zijn hoofd. Zo zorgt hij samen met de vakkundige machinisten van aannemingsbedrijf Dijkshoorn, dat het terrein langzaam maar zeker de glooiende vormen van een golfbaan begint krijgt. De ruwe shaping, zoals dat in vaktermen heet, is dan ook al in volle gang.

Groene golfer

Van der Wal is zelf fanatiek golfer. Hij raakte verslingerd aan de sport in Portugal, waar hij ook zijn  vrouw Manuela leerde kennen. Na  zijn diensttijd was hij in Portugal voor een Belgische  projectontwikkelaar gaan werken. “Wij woonden in die tijd op de golfbaan in  Quinta do Lago en  ontwikkelden Pinheiros Altos. Onze acht honden pikten de verloren golfballen op, die ik weer  wegsloeg. Zo leerde ik  het spelletje. Maar eenmaal terug in Nederland ging ik in Den Haag op een tennispark werken en bleven mijn clubs lange tijd in de  tas.” Totdat in de jaren tachtig het GCR zijn deuren opende . . .
“Klopt, op dat moment ben ik weer gaan golfen. Ik was inmiddels zelfstandig hovenier, legde eerst  kleine en later grotere tuinen aan.  Vanuit die hoedanigheid sprak het GCR mij ook geweldig aan. En  omdat wij beiden van de natuur houden, klikte het meteen tussen  John Scholte en mij. Hij raakte  geïnteresseerd toen ik eens met een auto vol planten op het GCR kwam. John vroeg me of ik samen  met  hem een arboretum wilde realiseren op het GCR. Veel mensen verklaarden ons voor gek, maar  kijk wat er van geworden is. En zo ben ik  uiteindelijk ook jaren verantwoordelijk geweest voor al het  groen op het Golfcentrum Rotterdam. Heb tal van greenkeepers gecoacht,  waarvan er nu heel wat bij  topbanen werken. Jarenlang hebben John en ik iedere ochtend ons rondje gespeeld op het GCR. En  ik ben  er nog trots op, als ik daar een rondje loop”, benadrukt Manfred. “Als je ziet wat we daar op  zo’n klein stukje grond hebben neergezet,  dan kun je je wel voorstellen hoe Golfpark Rotterdam er  uit gaat zien. Zestig hectaren bieden nu eenmaal heel wat meer mogelijkheden  dan vier . . .”

Steeds je spel verbeteren

Gevraagd naar wat hem zo aantrekt in de golfsport, hoeft Manfred geen seconde na te denken: “De constante uitdaging. Het is een spel dat nooit verveelt. En of je goed of minder goed speelt, je wilt altijd de volgende hole, het volgende rondje beter spelen. Sla je een bal verkeerd, dan kun je dat niemand verwijten, behalve jezelf. Het is de constante uitdaging om beter te presteren, die de sport zo leuk houdt. En je loopt over het algemeen altijd met leuke mensen. Je hebt tussendoor nog eens even tijd voor een gesprek. Fantastisch om te netwerken. Mede door de golfsport ken ik massa’s aardige en interessante mensen. En met heel veel ben ik goed bevriend geraakt. En dan is er uiteraard de natuur. Je komt op de mooiste locaties.”

Van der Wal heeft in de afgelopen decennia meer dan 500 verschillende banen gelopen, in binnen- en buitenland. Hij houdt van uitdagende banen en geeft zijn ogen goed de kost. Om inspiratie op te doen, maar ook als een soort tweede natuur. “Als ik op een baan kom, dan let ik op alles. Op het onderhoud van de baan, het clubhuis, de horeca en uiteraard ook op de dame achter de receptie”, lacht hij breeduit. “Alles moet gewoon kloppen.”

Favoriete banen

Wat zijn zijn favorieten banen?
“In Nederland zijn dat de Kennemer, echt een parel. En Domburg. Een mooie baan in de natuur, waar  alleen de tees, de greens en de fairways door een klein team greenkeepers in conditie worden gehouden. De rest is gewoon natuur. Daar hou ik van. En dan de Hooge Vorssel (The Duke), ook een prachtige baan, waar alles klopt.”
En buiten Nederland? “Dan zijn mijn favorieten toch Kings Barns bij St. Andrews. Een geweldige linksbaan, waar de ene hole nog mooier is dan de andere. En met een gezellig klein clubhuis. En Les Bordes bij Orleans in Frankrijk, gebouwd door Baron le Bic. Ja, die van de pennen. Een prachtige maar moeilijke baan, waar je tegenwoordig helaas alleen nog op uitnodiging kunt spelen. En dan natuurlijk Oitavos, even boven Lissabon. De mooiste baan in Portugal, mijn tweede vaderland. Schitterende linksbaan langs de kust van Atlantische oceaan. Een baan met prachtige holes, een modern clubhuis dat overigens prima in het landschap past, vriendelijke mensen en last but not least een fantastische Portugese keuken.” Daarmee verraadt Van der wal meteen een van zijn andere passies: koken en lekker eten. Ooit werd hij 3e bij Masterchef van SBS6.

Een stevige uitdaging

Terug naar de golfsport en naar wat hem tegenwoordig dag-in-dag-uit bezighoudt, de aanleg van Golfpark Rotterdam. Een project waarvan de realisatie heel wat langer duurt      dan aanvankelijk gedacht. Sommige criticasters dachten zelfs dat het er nooit zou komen. “Onzin natuurlijk”, lacht  Manfred. “Die moeten dan nu maar eens gaan kijken hoe het  terrein vorm krijgt. Dan wordt duidelijk dat er de afgelopen jaren geweldig veel werk is verzet. Beetje bij beetje worden de contouren van een prachtige glooiende golfbaan  zichtbaar. Honderdduizenden kubieke meters grond zijn er inmiddels aangevoerd en we zijn er nog niet. Er zal de komende tijd nog meer grond worden aangevoerd, om te  kunnen realiseren wat wij voor ogen hebben.” Op de vraag wat de aanleg van een golfbaan op de voormalige stortplaats zo lastig maakt, komt Van der Wal met een simpele  verklaring: “Als je in een bosgebied of in een duinlandschap een golfbaan aanlegt, is de natuur al klaar. Je moet dan natuurlijk bomen rooien om plaats te maken voor de  fairways en greens. En die moeten aangelegd worden. Maar dat is toch echt een stuk eenvoudiger dan vanaf een afdekfolie op een stortplaats beginnen. En zo startte het voor  ons wel”, benadrukt Manfred. “Als je natuur wilt creëren, zoals wij voor ogen hebben, dan zullen bomen en struiken ergens in moeten kunnen wortelen en dan moet er heel wat  grond worden aangevoerd op een terrein met de omvang van Golfpark Rotterdam. En we moeten gewoon met heel veel zaken rekening houden bij het ophoogplan, zoals de  speciale drainage en het nazorgsysteem.”

Gewoon een fijne baan

Als we een van de heuvels aan de noordrand van het terrein zijn opgeklauterd, hebben we een prachtig uitzicht over het moeraslandschap aan de buitenrand van Golfpark Rotterdam. Hier mag de natuur zijn gang gaan, broeden de watervogels en kwetteren de wilde eenden. Draaien we ons om, dan kijken we naar de centrale terp van het gebied, die met 18 meter het hoogste punt van de golfbaan wordt. Tijd om het eens over de baan zelf te hebben. Wordt-ie lastig, uitdagend of juist vriendelijk speelbaar?
“Dat laatste benadrukt Manfred direct. Zowel John als ik zijn golffanaten, dus is het niet vreemd dat we eerst van een heel uitdagend ontwerp uitgingen. Maar dan besef je dat het ook leuk moet blijven voor alle golfers. Zo zijn er van de oorspronkelijk geplande 100 bunkers minder dan 40 over. Wie slaat er immers graag zijn bal in een bunker? De baan zal zeker zijn uitdagingen kennen, maar Golfpark Rotterdam zal vooral een fijne baan worden om te spelen. Met een paar vriendelijke holes, zodat je niet gefrustreerd van de baan af komt. Om de baan economisch te kunnen runnen, moet er ook vlot kunnen worden doorgespeeld. En we houden rekening met een zo efficiënt mogelijk onderhoud.”
Van der Wal is zichtbaar enthousiast als hij beeldend vertelt hoe de baan er bij komt te liggen, waar de tee-boxen komen en hoe de fairways zullen lopen. “Dit wordt een baan waar Rotterdam en de Rotterdammers trots op zullen zijn. Ik kan mij dan ook goed voorstellen dat Rotterdamse ondernemers graag in het project instappen, zodra de acquisitie van Founding Members start. Want met zo’n prachtig project wil iedereen zich toch afficheren”, besluit Manfred van der Wal, terwijl hij een golfballetje over de kale grond slaat, dat prompt door zijn hond Bunker wordt opgehaald.

Manfred van der Wal

– Landschapskunstenaar –

Selfmade hovenier en landschapskunstenaar met tal van schitterende tuinen op zijn naam. Geboren in Rotterdam, Hillegersberg op 9 november 1957.
Getrouwd met Manuela Rebelo, die hij heeft ontmoet tijdens een lange vakantie in Portugal. Vier kinderen: Tim, Hidde, Sara en Dagmar. En niet te vergeten de boxer Bunker. Manfred heeft de Havo gehaald en is uiteindelijk als autodidact het hoveniersvak ingerold. Een levensgenieter pur sang, die naast golf, ook koken en lekker eten als passies heeft. Ziet Portugal, het geboorteland van zijn vrouw, als tweede vaderland.